Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε μια νέα φάση της πολιτικής βιωσιμότητας, επιδιώκοντας να συνδυάσει τους περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς στόχους με την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. Η νέα Οδηγία (ΕΕ) 2026/470, που αποτελεί βασικό πυλώνα της δέσμης μέτρων «Omnibus I», αναδιαμορφώνει σημαντικά το πλαίσιο υποβολής εκθέσεων βιωσιμότητας, περιορίζοντας το πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας CSRD και μειώνοντας τον διοικητικό φόρτο για χιλιάδες επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη. Μέρος Α’: Οι βασικές αλλαγές στην Οδηγία CSRD
Τον Οκτώβριο του 2024, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε όλα τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. και τα κράτη μέλη να προωθήσουν, κατά προτεραιότητα, τις εργασίες για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που περιγράφονται στην έκθεση του Enrico Letta («Πολύ περισσότερο από μια απλή αγορά») και στην έκθεση του Mario Draghi («Το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας»). Ακολούθως, η δήλωση της Βουδαπέστης, της 8ης Νοεμβρίου 2024, ζήτησε να «κηρύξουμε μια επανάσταση απλούστευσης» διασφαλίζοντας ένα σαφές, απλό και έξυπνο ρυθμιστικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις και μειώνοντας δραστικά τον διοικητικό και τον κανονιστικό φόρτο, καθώς και τον φόρτο υποβολής εκθέσεων, ιδίως για τις ΜμΕ. Στις 26 Φεβρουαρίου 2025 σε συνέχεια της έκκλησης των ηγετών και των ηγέτιδων της Ε.Ε., η Επιτροπή υπέβαλε τη λεγόμενη δέσμη μέτρων «Omnibus I», με στόχο την απλούστευση της ισχύουσας νομοθεσίας στον τομέα της βιωσιμότητας.
Tο επόμενο βήμα που σηματοδοτεί, και εμπράκτως, τηνέναρξη μιας«ιστορικής» μεταστροφής στην ευρωπαϊκή πολιτική περί εταιρικής βιωσιμότητας αποτελεί η πρόσφατη Οδηγία (ΕΕ) 2026/470 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 24ης Φεβρουαρίου 2026 σχετικά με την απλούστευση των απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων βιωσιμότητας και των απαιτήσεων δέουσας επιμέλειας για την τόνωση της ανταγωνιστικότητας της Ε.Ε. (ΕΕ L της 26.2.2026). Toουσιαστικό περιεχόμενο της νέας Οδηγίας, στο οποίο θα εστιάσουμε αποτυπώνεται, κυρίως, στα άρθρα 3 και 4 αυτής, τα οποία τροποποιούν (μερικώς) τις Οδηγίες CSRD και CSDDD αντίστοιχα. Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά, κατ’ αρχάς στις αλλαγές που επιφέρει η νέα Οδηγία (ΕΕ) 2026/470 ως προς την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας, οι σημαντικότερες είναι οι ακόλουθες:
- Νέο πεδίο εφαρμογής: Το υποκειμενικό πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας CSRD περιορίζεται σημαντικά με την αύξηση των κατώτατων ορίων που ισχύουν σήμερα. Οι υπαγόμενες εταιρείες πρέπει να πληρούν πλέον, σωρευτικά, 2 κριτήρια: α) κατά την ημερομηνία κλεισίματος του ισολογισμού τους να έχουν καθαρό ύψος κύκλου εργασιών άνω των 450.000.000 ευρώ και β) να υπερβαίνουν μέσο αριθμό 1.000 εργαζομένων κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους. Αντίστοιχα κριτήρια εφαρμόζονται και στην περίπτωση ομίλων εταιρειών. Ειδικότερα, η υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας είναι υποχρεωτική για τις μητρικές επιχειρήσεις ομίλου ο οποίος, κατά την ημερομηνία κλεισίματος του ισολογισμού του, έχει, σε ενοποιημένη βάση, καθαρό ύψος κύκλου εργασιών άνω των 450.000.000 ευρώ και υπερβαίνει μέσο αριθμό 1.000 εργαζομένων κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους. Ταυτόχρονα περιορίζεται και το αντικειμενικό πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας CSRD, καθώς προβλέπεται η δυνατότητα των εταιρειών να παραλείπουν, υπό προϋποθέσεις, συγκεκριμένες πληροφορίες που αφορούν στην εμπορική τους θέση, στη διανοητική ιδιοκτησία, την τεχνογνωσία, τα προσωπικά δεδομένα φυσικών προσώπων κλπ.
- Προστασία εταιρειών αλυσίδας αξίας (“Protected undertakings”): Οι επιχειρήσεις της αλυσίδας αξίας, οι οποίες, κατά την ημερομηνία κλεισίματος του ισολογισμού τους, δεν υπερβαίνουν μέσο αριθμό 1.000 εργαζομένων κατά τη διάρκεια του προηγούμενου οικονομικού έτους, θα έχουν το δικαίωμα να αρνηθούν να παράσχουν πληροφορίες πέραν αυτών που ορίζονται στα εθελοντικά πρότυπα.
- Πρότυπα υποβολής εκθέσεων βιωσιμότητας για εθελοντική χρήση: η Επιτροπή θα υιοθετήσει εθελοντικά πρότυπα το αργότερο έως τις 19 Ιουλίου 2026, βάσει της Σύστασης (ΕΕ) 2025/1710 και θα τα επανεξετάζει, ανά τετραετία, μετά την ημερομηνία εφαρμογής τους.
- Χρονοδιάγραμμα εφαρμογής: για τα οικονομικά έτη που αρχίζουν την 1η Ιανουαρίου 2027 και μετά, μόνο οι εταιρείες που πληρούν τα νέα όρια (κύκλος εργασιών άνω των 450 εκατομμυρίων ευρώ και περισσότερους από 1.000 εργαζομένους) θα υποχρεούνται να υποβάλλουν έκθεση.
- Μεταβατική εξαίρεση: Εναπόκειται στα κράτη μέλη να αποφασίσουν εάν οι οντότητες δημόσιου συμφέροντος με προσωπικό μεταξύ 500 και 1.000 υπαλλήλων θα εξαιρούνται από την υποχρέωση σύνταξης έκθεσης βιωσιμότητας για το οικονομικό έτος 2026.
- Ψηφιακή πύλη για την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας: Η νέα Οδηγία (ΕΕ) 2026/470 προβλέπει ρητά την υποχρέωση της Επιτροπής να παρέχει ειδική πύλη, μέσω της οποίας οι επιχειρήσεις μπορούν να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες, καθοδήγηση και υποστήριξη, συμπεριλαμβανομένων σχετικών υποδειγμάτων, όσον αφορά το πλαίσιο υποχρεωτικής και εθελοντικής υποβολής εκθέσεων βιωσιμότητας που αναφέρεται στην παρούσα οδηγία. Η πύλη πρέπει να διασυνδέεται με διαδικτυακά μέτρα στήριξης που παρέχονται από τα κράτη μέλη, όπου είναι διαθέσιμα, ώστε να λαμβάνονται υπόψη τα εθνικά πλαίσια.
Η Ελλάδα οφείλει, όπως και τα λοιπά κράτη μέλη, να συμμορφωθεί προς την Οδηγία (ΕΕ) 2026/470, κατά το σκέλος που αφορά τις αλλαγές στην Οδηγία CSRD, έως τις 19 Μαρτίου 2027, τροποποιώντας, ουσιαστικά, τον Ν. 5164/2024 που την ενσωμάτωσε στην ελληνική έννομη τάξη. Επιχειρώντας μια πρώτη ποιοτική αξιολόγηση, η νέα Οδηγία μειώνει τον αριθμό των εταιρειών που υποχρεούνται να δημοσιεύουν εκθέσεις βιωσιμότητας κατά 80% περίπου. Ακόμα και οι λεγόμενες εταιρείες των «κυμάτων» 2 και 3, που επρόκειτο να υποβάλουν εκθέσεις (για πρώτη φορά) το 2028 (για το οικονομικό έτος 2027 και εφεξής) και το 2029 (για το οικονομικό έτος 2028 και εφεξής) μετά την παράταση της προθεσμίας συμμόρφωσής τους με την Οδηγία (ΕΕ) 2025/794 “Stop – the – Clock” (βλ. άρθρο 57 ν. 5255/2025, Α’ 219 περί ενσωμάτωσης), τώρα πλέον θα απαλλαγούν της υποχρέωσης υποβολής. Στόχος είναι η μείωση της πολυπλοκότητας των απαιτήσεων της Ε.Ε. για τις επιχειρήσεις και η τόνωση της ανταγωνιστικότητας, με παράλληλη διατήρηση των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων της Ε.Ε. Η απλούστευση αποτελεί μία από τις κύριες προτεραιότητες τόσο του στρατηγικού θεματολογίου 2024-2029 όσο και της Δήλωσης της Βουδαπέστης σχετικά με τη Νέα Ευρωπαϊκή Συμφωνία για την Ανταγωνιστικότητα, στο οποίο αναφέρεται, μεταξύ άλλων ότι «πρέπει να υιοθετήσουμε πνεύμα ενθάρρυνσης βασισμένο στην εμπιστοσύνη, το οποίο θα επιτρέπει στις επιχειρήσεις να προοδεύουν χωρίς υπερβολικές ρυθμίσεις».
Στο Μέρος Β’: (σε επόμενο άρθρο) Οι σημαντικότερες αλλαγές που επέφερε η νέα (ΕΕ) 2026/470 στην Οδηγία CSDDD (ή άλλως CS3D)
