Στέφανος Χαρτοματζίδης: Η LAROS και η νέα εποχή προληπτικής ναυτιλακής ευφυΐας

Ο κ. Στέφανος Χαρτοματζίδης CHIEF COMMERCIAL OFFICER PRISMA ELECTRONICS SA

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Σε μια εποχή όπου η ναυτιλία μεταβαίνει από την επιφυλακτική παρατήρηση στην ενεργή ψηφιακή υιοθέτηση, η Prisma Electronics έχει καθιερώσει την πλατφόρμα Laros ως σημείο αναφοράς για το «έξυπνο πλοίο».

Στη σύγχρονη εποχή δεν υπάρχει έλλειψη δεδομένων από τα πλοία· τα συστήματα και οι αισθητήρες τους παράγουν διαρκώς τεράστιο όγκο πληροφορίας. Το πραγματικό επιχειρησιακό κενό δεν είναι η συλλογή δεδομένων, αλλά η ενοποίηση, η ερμηνεία και η αξιοποίησή τους σε επίπεδο λήψης αποφάσεων.

Το LAROS καλύπτει τρία κρίσιμα κενά.

Πρώτον, το κενό μεταξύ πλοίου και γραφείου. Η πληροφορία δεν περιορίζεται πλέον σε αποσπασματικές αναφορές, αλλά μετατρέπεται σε συνεχή, συγκρίσιμη και δομημένη εικόνα της πραγματικής λειτουργίας του πλοίου.

Δεύτερον, το κενό μεταξύ τεχνικών μετρήσεων και επιχειρησιακής στρατηγικής. Τα δεδομένα μετατρέπονται σε ενοποιημένους δείκτες απόδοσης που μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο από τεχνικά τμήματα όσο και από διοικητικά ή εμπορικά στελέχη.

Τρίτον, το κενό μεταξύ διαφορετικών πηγών πληροφορίας. Με την εισαγωγή της πλατφόρμας PHAROS, συνδυάσαμε υψηλής συχνότητας (high-frequency) δεδομένα με τη δομημένη πληροφορία των noon reports, γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ συνεχούς τεχνικής παρακολούθησης και ημερήσιας επιχειρησιακής αποτύπωσης. Το αποτέλεσμα είναι μια συνεκτική και πλήρης εικόνα της πραγματικής απόδοσης του πλοίου.

Η αξία αυτής της ενοποιημένης αρχιτεκτονικής αποτυπώνεται άμεσα στη λήψη αποφάσεων — είτε πρόκειται για κατανάλωση καυσίμου, είτε για απόδοση μηχανών, είτε για περιβαλλοντική συμμόρφωση — ενισχύοντας την επίγνωση κατάστασης,  τη διαφάνεια και τον συνολικό έλεγχο απόδοσης του στόλου.

Όσον αφορά την αξιοποίηση του νανοδορυφόρου MICE-1 ((Marine Identification and Communication systEm) από την PRISMA ELECTRONICS, η προσέγγιση αυτή δεν περιορίζεται στην ενίσχυση της μετάδοσης δεδομένων· αποτελεί στρατηγικό βήμα για τη διαμόρφωση της επόμενης γενιάς ναυτιλιακής ψηφιακής υποδομής.

Πρώτον, σε επίπεδο δορυφορικής διασύνδεσης και αξιοποίησης δεδομένων:
Η αξιοποίηση του MICE-1 επιτρέπει την επέκταση του φάσματος των δεδομένων που μπορούν να συλλεχθούν, να δοκιμαστούν και να αξιοποιηθούν επιχειρησιακά από συστήματα τύπου AIS. Πέρα από τα βασικά στοιχεία εντοπισμού, δημιουργείται η δυνατότητα εμπλουτισμού της ροής πληροφορίας με πρόσθετα δυναμικά και λειτουργικά δεδομένα, ενισχύοντας τη συνολική επιχειρησιακή εικόνα του πλοίου.
Η προσέγγιση αυτή προετοιμάζει την πλατφόρμα για τη μετάβαση στη νέα γενιά συστημάτων ναυτιλιακής ανταλλαγής δεδομένων που σταδιακά διαμορφώνεται διεθνώς, διασφαλίζοντας τεχνολογική ετοιμότητα και μελλοντική συμβατότητα.

Δεύτερον, σε επίπεδο IoT επικοινωνίας για ασφαλέστερη πλοήγηση:
Η διασύνδεση LAROS – MICE-1 δημιουργεί πεδίο δοκιμών για προηγμένες αρχιτεκτονικές IoT επικοινωνίας, οι οποίες μπορούν να υποστηρίξουν την ανταλλαγή κρίσιμων επιχειρησιακών και ναυτιλιακών δεδομένων με αυξημένη ανθεκτικότητα και μειωμένη εξάρτηση από συμβατικά δορυφορικά κανάλια. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την ασφάλεια πλοήγησης, επιτρέποντας πιο αξιόπιστη και έγκαιρη ανταλλαγή πληροφορίας μεταξύ πλοίου και ξηράς.

Τρίτον, σε επίπεδο ενεργειακής μετάβασης και electrification:
Το MICE-1 και η δορυφορική του υποστήριξη παρέχουν τη δυνατότητα δοκιμής και παρακολούθησης δεδομένων που σχετίζονται με την απόδοση και τη συμπεριφορά μπαταριών, οι οποίες αναμένεται να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στο μελλοντικό electrification των πλοίων. Η συνεχής συλλογή και ανάλυση δεδομένων φόρτισης, θερμοκρασίας, κύκλων ζωής και ενεργειακής απόδοσης δημιουργεί τη βάση για ασφαλέστερη και αποδοτικότερη ενσωμάτωση υβριδικών και ηλεκτρικών συστημάτων πρόωσης.

Σε αυτό το πλαίσιο, η PRISMA ELECTRONICS τοποθετείται στρατηγικά μπροστά από τις εξελίξεις, αξιοποιώντας τον MICE-1 όχι απλώς ως μέσο μετάδοσης, αλλά ως πλατφόρμα τεχνολογικής επιτάχυνσης για το LAROS. Η ενσωμάτωση αυτή δημιουργεί νέες υπηρεσίες, αυξημένη ανθεκτικότητα στη ροή δεδομένων και διευρυμένες δυνατότητες επιχειρησιακής και ενεργειακής ανάλυσης.

Κεντρικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη παίζει η εκτόξευση του νανοδορυφόρου Mice-1, ένα επίτευγμα-σταθμός για το ελληνικό διαστημικό οικοσύστημα που ενισχύει τη ναυτιλιακή συνδεσιμότητα IoT και προετοιμάζει τον κλάδο για την επόμενη γενιά ανταλλαγής δεδομένων. 

Η ναυτιλία είναι, δικαιολογημένα, ένας κλάδος που βασίζεται στην αξιοπιστία και όχι στον ενθουσιασμό της καινοτομίας. Η μεγαλύτερη πρόκληση στην αρχική φάση του LAROS δεν ήταν τεχνολογική· ήταν ζήτημα εμπιστοσύνης. 

Σε τεχνολογικό επίπεδο, έπρεπε να αποδείξουμε ότι ένα σύστημα IoT μπορεί να λειτουργεί απρόσκοπτα σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον, με ανομοιογενή συστήματα από διαφορετικούς κατασκευαστές και περιορισμούς συνδεσιμότητας. Η ενοποίηση δεδομένων από πολλαπλές πηγές, η διασφάλιση ποιότητας και η επιχειρησιακή αξιοπιστία αποτέλεσαν κρίσιμα σημεία ωρίμανσης.

Σε εμπορικό επίπεδο, η πρόκληση ήταν ακόμη μεγαλύτερη. Οι ναυτιλιακές εταιρείες δεν επενδύουν σε «τεχνολογία»· επενδύουν σε απόδοση, μείωση ρίσκου και μετρήσιμο αποτέλεσμα. Έπρεπε λοιπόν να αποδείξουμε ότι το LAROS δεν αποτελεί μια ακόμη τεχνολογική καινοτομία αλλά ένα εργαλείο βελτιστοποίησης αποφάσεων και επιχειρησιακής απόδοσης.

Σήμερα, η στάση έχει αλλάξει ουσιαστικά. Η πίεση για μετρήσιμη πλέον αποδοτικότητα, αποδείξιμη κανονιστική συμμόρφωση και περιβαλλοντική διαφάνεια, έχουν επιταχύνει την ψηφιακή ωρίμανση του κλάδου. Οι εταιρείες δεν ρωτούν πλέον «αν» χρειάζονται ψηφιακή πλατφόρμα· ρωτούν «ποια» πλατφόρμα τους προσφέρει αξιοπιστία, επεκτασιμότητα και στρατηγική αντοχή στο μέλλον.

Η αξιοπιστία των δεδομένων θεμελιώνεται στον τρόπο με τον οποίο αυτά συλλέγονται, επεξεργάζονται και διαχειρίζονται.

Στο LAROS, η ποιότητα διασφαλίζεται σε τρία επίπεδα. Πρώτον, στο επίπεδο συλλογής, όπου η διασύνδεση με τα συστήματα του πλοίου γίνεται με βιομηχανικά πρότυπα και με μη παρεμβατική φιλοσοφία, ώστε να αποφεύγονται αλλοιώσεις και απώλειες ποιότητας του σήματος. Σε αυτό το στάδιο αξιοποιείται η φιλοσοφία του edge computing με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ): κρίσιμες λειτουργίες προεπεξεργασίας, ελέγχου ποιότητας και αρχικής ανάλυσης πραγματοποιούνται τοπικά, επί του πλοίου, μειώνοντας τον θόρυβο, τις καθυστερήσεις και την εξάρτηση από τη συνδεσιμότητα.

Δεύτερον, στο επίπεδο επεξεργασίας, εφαρμόζονται μηχανισμοί φιλτραρίσματος, κανονικοποίησης και διασταύρωσης δεδομένων. Η υπερπληθώρα σημάτων από διαφορετικές πηγές δεν μεταφέρεται αυτούσια στον χρήστη· μετατρέπεται σε ενοποιημένη και συνεπή πληροφορία, με σαφή επιχειρησιακό νόημα.

Τρίτον, στο επίπεδο επιχειρησιακής ερμηνείας, τα δεδομένα δεν παρουσιάζονται απλώς ως μετρήσεις, αλλά ως δείκτες απόδοσης, συγκρίσιμα ιστορικά στοιχεία και actionable insights που συνδέονται άμεσα με αποφάσεις για κατανάλωση, απόδοση, συντήρηση ή συμμόρφωση. Η ανάλυση υποστηρίζεται από τεχνολογίες AI και εξειδικευμένα μοντέλα machine learning, ωστόσο η τελική ερμηνεία δεν παραμένει αποκλειστικά αλγοριθμική. Υποστηρίζεται από εξειδικευμένη ομάδα data analysts, ναυπηγών και μηχανικών, διασφαλίζοντας ότι τα συμπεράσματα έχουν πραγματικό επιχειρησιακό βάθος και τεχνική εγκυρότητα.

Σε μια εποχή όπου ολοένα και περισσότερες αποφάσεις τείνουν να ανατίθενται αποκλειστικά σε αυτοματοποιημένα συστήματα, στην PRISMA ELECTRONICS θεωρούμε ότι ακόμη και η κορυφαία τεχνολογία οφείλει να λειτουργεί σε συνέργεια με τον ανθρώπινο παράγοντα. Η πραγματική επιχειρησιακή αξία προκύπτει από τον συνδυασμό προηγμένων αλγορίθμων και βαθιάς ναυτιλιακής τεχνογνωσίας.

Η αξιοπιστία του συστήματος LAROS επιβεβαιώνεται και μέσω αναγνωρισμένων πιστοποιήσεων. Το LAROS διαθέτει όλα τα απαραίτητα Type Approvals για χρήση σε πλοίο, συμμορφούμενο μάλιστα με τους κανονισμούς για κυβερνοασφάλεια, κυβερνοανθεκτικότητα και περιβαλλοντική αντοχή.  Επίσης αξιολογηθεί και στο πλαίσιο εξειδικευμένων σχημάτων όπως τα SMART και DATA-INFRA, τα οποία αφορούν την ψηφιακή υποδομή και τη διαχείριση ενεργειακών και επιχειρησιακών δεδομένων. Για έναν πλοιοκτήτη ή διαχειριστή στόλου, αυτό σημαίνει ότι οι αποφάσεις βασίζονται σε υποδομή η οποία είναι τεχνικά δοκιμασμένη και πιστοποιημένη για ασφαλή διαχείριση δεδομένων.

Η πλατφόρμα καλύπτει κρίσιμα επιχειρησιακά κενά, προχωρώντας πέρα από την απλή συλλογή δεδομένων προς την ενσωμάτωση, την ερμηνεία και τη στρατηγική αξιοποίηση της πληροφορίας.

Το όραμα μας είναι το LAROS να εξελιχθεί από σύστημα παρακολούθησης σε θεμελιώδη επιχειρησιακή υποδομή της ναυτιλιακής εταιρείας, με κεντρικό ρόλο στον πυρήνα της λήψης αποφάσεων, της περιβαλλοντικής στρατηγικής αλλά και της κανονιστικής συμμόρφωσης.

Από το Monitoring στην Πρόβλεψη

Μέχρι σήμερα, το LAROS παρείχε σαφή εικόνα του τι συμβαίνει ή τι συνέβη. Η επόμενη φάση αφορά τη μετάβαση στην πρόβλεψη. Με αξιοποίηση εξειδικευμένων μοντέλων machine learning και narrow AI — βασισμένων και σε physics-informed modeling — το σύστημα θα υποστηρίζει predictive optimization, επιτρέποντας την εκτίμηση κατανάλωσης καυσίμου και εκπομπών ρύπων πριν την έναρξη του ταξιδιού, λαμβάνοντας υπόψη καιρικές συνθήκες, φορτίο, επιχειρησιακό προφίλ και τεχνική κατάσταση του πλοίου.

Παράλληλα, η έννοια του Dynamic ESG Scoring θα επιτρέπει τη συνεχή αποτύπωση της περιβαλλοντικής απόδοσης. Τα δεδομένα αυτά μπορούν να λειτουργήσουν ως τεκμηριωμένη βάση για χρηματοοικονομικές αξιολογήσεις στο πλαίσιο πρωτοβουλιών όπως οι Poseidon Principles ή για βελτιωμένους ασφαλιστικούς όρους, μετατρέποντας την επιχειρησιακή διαφάνεια σε δυνητικό χρηματοοικονομικό πλεονέκτημα.

Ενσωμάτωση στο Οικοσύστημα των Πράσινων Καυσίμων

Η μετάβαση σε καύσιμα όπως η αμμωνία, η μεθανόλη ή το υδρογόνο δημιουργεί νέα επίπεδα πολυπλοκότητας. Το LAROS θα εξελιχθεί ώστε να παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο τη συμπεριφορά και την αποδοτικότητα εναλλακτικών καυσίμων, διασφαλίζοντας ότι οι επενδύσεις σε “πράσινες” τεχνολογίες αποδίδουν μετρήσιμα αποτελέσματα.

Στο ίδιο πλαίσιο, η αυτοματοποιημένη διαχείριση εκπομπών και κόστους άνθρακα θα αποκτήσει κεντρικό ρόλο. Μέσω ακριβούς carbon accounting και υπολογισμού του οικονομικού αποτυπώματος ανά ταξίδι, στο πλαίσιο του EU Emissions Trading System (EU ETS), το σύστημα θα διευκολύνει τη διαφάνεια και τη λογιστική διαχείριση μεταξύ πλοιοκτήτη και ναυλωτή.

Το LAROS ως Digital Twin

Το όραμά μας περιλαμβάνει το LAROS Digital Twin να λειτουργεί ως πλήρες ψηφιακό δίδυμο κάθε πλοίου. Όχι απλώς ως σύστημα συλλογής σημάτων, αλλά ως δυναμικό μοντέλο που αναπαριστά τη λειτουργική, ενεργειακή και περιβαλλοντική συμπεριφορά του. Αυτό επιτρέπει remote surveying και condition-based maintenance: οι τεχνικοί διευθυντές και οι επιθεωρητές θα μπορούν να αξιολογούν την κατάσταση κρίσιμων συστημάτων εξ αποστάσεως, με τη συντήρηση να βασίζεται σε πραγματική ανάγκη και όχι σε προκαθορισμένο χρονοδιάγραμμα. Το αποτέλεσμα είναι μείωση OPEX, αύξηση διαθεσιμότητας και βελτιστοποίηση κύκλου ζωής του εξοπλισμού.

Από την Πίεση στη Στρατηγική Υπεραξία

Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων απαιτήσεων ESG και κανονιστικής αυστηρότητας, η ψηφιοποίηση δεν αποτελεί πλέον επιλογή. Το LAROS θα μετατρέπει την πίεση συμμόρφωσης σε στρατηγικό πλεονέκτημα, παρέχοντας αξιόπιστα δεδομένα, προβλεπτική ανάλυση και διαφανή τεκμηρίωση.

Η κατεύθυνση λοιπόν είναι ξεκάθαρη και σαφής: από την παρακολούθηση στην πρόβλεψη, από τη συμμόρφωση στη βελτιστοποίηση και από το reporting στη στρατηγική διακυβέρνηση.

Αξιοποιώντας τεχνολογία «διπλής χρήσης» που προέρχεται από τους απαιτητικούς τομείς της άμυνας και του διαστήματος, η Laros παρέχει στους πλοιοκτήτες μια πιστοποιημένη και κυβερνο-ανθεκτική υποδομή.

Ο νανοδορυφόρος MICE-1 δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνολογικό επίτευγμα· αποτελεί απόδειξη ότι η Ελλάδα μπορεί να αναπτύξει και να λειτουργήσει κρίσιμη διαστημική υποδομή εξυπηρετώντας πραγματικές επιχειρησιακές ανάγκες. 

Αρχικά, για το ελληνικό οικοσύστημα διαστήματος, αυτό σηματοδοτεί τη μετάβαση από τη θεωρητική έρευνα σε εφαρμοσμένη διαστημική τεχνολογία που θα έχει και εμπορικό αντίκτυπο. Σε δεύτερη ανάλυση, δημιουργεί μία νέα πιο ανεπτυγμένη τεχνογνωσία σε τομείς όπως κυβερνοασφάλεια, δορυφορικές επικοινωνίες και διαχείριση κρίσιμων  δεδομένων. Τέλος, μέσω του MICE-1 δίνεται η δυνατότητα συμμετοχής της χώρας μας σε διεθνή δίκτυα και αποστολές με ουσιαστικό ρόλο. 

Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο MICE-1 δεν είναι ένα μεμονωμένο project, αλλά το πρώτο βήμα σε μια ευρύτερη στρατηγική διαστημικής ενσωμάτωσης. Οπότε, σε έναν κόσμο όπου τα δεδομένα και η συνδεσιμότητα αποτελούν στρατηγικό κεφάλαιο, η ύπαρξη εγχώριας διαστημικής δυνατότητας μετατρέπει την Ελλάδα από απλό χρήστη τεχνολογίας σε ενεργό διαμορφωτή της- μια εξέλιξη στην οποία η PRISMA ELECTRONICS συμμετέχει με ιδιαίτερη υπερηφάνεια.

E6. Πέρα από την εμπορική ναυτιλία, η Prisma Electronics διατηρεί μια ισχυρή και διαχρονική παρουσία στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας. Ποια είναι τα σημαντικότερα projects και οι στρατηγικές συνεργασίες που υλοποιείτε σήμερα και πώς αυτή η εμπλοκή σας ενισχύει την αξιοπιστία των λύσεων που προσφέρετε συνολικά;

Η PRISMA ELECTRONICS δραστηριοποιείται διαχρονικά στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας, ωστόσο η πραγματική επιτάχυνση αυτής της πορείας συντελέστηκε στα χρόνια της ελληνικής οικονομικής κρίσης. Τότε, η εταιρεία επέλεξε να επενδύσει (παράλληλα με την εμπορική ναυτιλία) στη διαστημική τεχνολογία και στην εξειδίκευση των ανθρώπων της, ως στρατηγική επιβίωσης και διαφοροποίησης.

Σήμερα, η επένδυση της Ελλάδας σε νέα οπλικά συστήματα ανοίγει παράλληλα ένα παράθυρο ευκαιρίας. Η Πρίσμα Ηλεκτρονικά συμμετέχει πλέον στην παραγωγή ηλεκτρονικών κυκλωμάτων για σύνθετα συστήματα των φρεγατών Belharra-class frigate σε συνεργασία με τη Naval Group, στην ανάπτυξη ειδικών συσκευών σε συνεργασία με τη MBDA, καθώς και σε εξειδικευμένο εξοπλισμό για τη Thales Group.

Παράλληλα, αξιοποιώντας τεχνολογία με πραγματικές εφαρμογές στην ποντοπόρο ναυτιλία, η εταιρεία συμμετέχει σε πέντε ερευνητικά έργα χρηματοδοτούμενα από το European Defence Fund (EDF), γεφυρώνοντας την εμπορική και την αμυντική καινοτομία.

Η στρατηγική αυτή βασίζεται σε μια σαφή φιλοσοφία dual-use τεχνολογίας: λύσεις που αναπτύσσονται για απαιτητικά αμυντικά και διαστημικά περιβάλλοντα, με αυστηρές προδιαγραφές ανθεκτικότητας, κυβερνοασφάλειας και επιχειρησιακής διαθεσιμότητας, μεταφέρονται και προσαρμόζονται στην εμπορική ναυτιλία. Αντίστοιχα, τεχνογνωσία που ωριμάζει στο πεδίο της ποντοπόρου ναυτιλίας αξιοποιείται σε έργα υψηλής στρατηγικής σημασίας.

Επιτομή αυτής της τεχνολογικής ωρίμανσης αποτελεί φυσικά και ο MICE-1, ο οποίος βρίσκεται σε τροχιά και πλήρη επιχειρησιακή λειτορυγία από τις 28 Νοεμβρίου 2025. Η ύπαρξη επιχειρησιακής διαστημικής υποδομής μας επιτρέπει να διεκδικούμε συμμετοχή σε προγράμματα του European Union Space Programme, συμπεριλαμβανομένων πρωτοβουλιών GovSat και δορυφορικών εφαρμογών SAR, ενισχύοντας ταυτόχρονα τα εθνικά επιχειρησιακά πλεονεκτήματα.

Αυτή η εμπλοκή σε mission-critical περιβάλλοντα δεν αποτελεί παράλληλη δραστηριότητα· αποτελεί παράγοντα αξιοπιστίας για το σύνολο των λύσεων της εταιρείας. Η τεχνολογία που αναπτύσσεται για αμυντικά και διαστημικά συστήματα — με αυστηρές απαιτήσεις σε ανθεκτικότητα, κυβερνοασφάλεια και επιχειρησιακή διαθεσιμότητα — μεταφέρεται άμεσα και στις εμπορικές εφαρμογές, ενισχύοντας την ποιότητα, τη σταθερότητα και τη στρατηγική ωριμότητα των προϊόντων μας.